Hiç Pipo Yapmayı Düşündünüz mü? – Evde Pipo Yapımı 101

Advertisment

Bu siteyi yapmak istememizdeki en temel fikrin pipo ile ilgili Türkçe kaynak eksiğini gidermek ve Türk piposeverlere çok ansiklopedik ve didaktik olmayan düşüncelerimizi kolay okunabilir halde aktarmak olduğuna değinmiştik. Bu anlamda, hemen hemen hiçbir Türkçe kaynakta bulamayacağınız bir konunun da “pipo yapımı” daha doğrusu “evde, el yapımı pipo yapımı” olduğunu gördük.

Bu yazımızda da sizlere, başlangıç seviyesinde, pipo yapımı sürecinden, pipo yapmak için gerekli olan araç gereçlerden bahsedeceğiz ve merak edenlerin “evde pipo yapabilir miyim?” sorusuna cevap vermeye çalışacağız.

Belirtmekte fayda var. Yaklaşık 3 sene önce pipo yapmayı merak edip evde pipo yapma girişiminde bulunmuş birisi olarak, pipo yapımı ile ilgili araştırma yapmanın, gerekli minimal araç gereçleri temin etmenin, evinizi pipo yapımına uygun hale getirmenin ve keyifle içilebilir bir pipo ortaya çıkarmanın zaman isteyen bir süreç ve Türkiye şartlarında adeta bir “mücadele” olduğunu, ancak diğer taraftan da pipo içmenin yanında, pipo ile ilgili yapılabilecek, bizce en yaratıcı ve keyifli aktivitelerden birisi olduğunu söyleyebiliriz.

BİLGİLENDİRİCİ / ÖNEMLİ NOT: Bazı ilginç tasarımlı ve nadir görülen el yapımı pipoların, binlerce dolara alıcılar bulduğu görmüş olabilirsiniz, doğrudur da. Bu sebeple pipo yapımının çok karlı bir iş olduğunu ve pipo yapımcılarının zengin ve varlıklı kişiler olduğunu düşünebilirsiniz. Fakat yaptıkları pipoları bu seviyelerde fiyatlara satabilecek çok az, belki de 2 elin parmaklarını geçmeyecek sayıda kişi olduğunu, diğerlerinin de tek mesleğinin pipo yapmak olmadığını söyleyebiliriz. Bu az sayıdaki pipo sanatçısının da üst seviyede yaratıcı ve hünerli, aynı zamanda zamanlarının ciddi bir bölümünü bu işe tahsis etmiş, ekipman ve materyele önemli yatırım yapmış ve sanatını geliştirmiş insanlar olduğunu biliyoruz.

Pipo yapmak zevklidir ve yapanı bir çok yönden ödüllendirir. Dikkatli olun; çoğu pipo “içen” insan tütüne bağımlı değildir ancak çoğu pipo “yapan” insan bu işe bağımlı olduğunu söylemektedir :)

Önceden Delikleri Açılmış Briar Pipo Blokları

Hazır delikli ve sapları takılı bloklar bu işe başlamak için en iyi yollardan biridir. Böylece çoğu alete ve gelişmiş ağaç yontma becerisine ihtiyacınız olmayacaktır. Bunun yanında bu işin hoşunuza gidip gitmeyeceğini test etmiş olursunuz. Delik delmek ve sapı yerine oturtmak için gerekli aletlere para harcamak zorunda kalmazsınız. Tüm eforunuzu ağacı istediğiniz gibi şekillendirmeye, zımparalamaya ve parlatmaya harcamanız yeterlidir. Tütün ve hava deliğini hatasız delmek, sapı gövdeye hava almayacak şekilde oturtmak, gövde ve sap bitirişini düzgünce yapmak, daha önce ağaç yontma veya benzeri bir aktivite ile uğraşmamış yeni başlayanlar için bunaltıcı ve zor olabilir. Bu nedenle ilk başlayanlara bu blokları öneriyoruz. Yarı hazır olmasına aldırmayın, bu bloklarla bile gerçekten güzel görünüşlü, güzel içimli ve dünya standartlarında pipolar yapmanız mümkün.

Bu blokları, çeşitli uluslararası pipo sitelerinden veya Türkiye’deki Pipo Market ’ten tedarik edebilirsiniz.

Bu bloklar genellikle 3 tip olarak satılır. Düz (straight), yarı eğik (half-bent) ve tam eğik (bent). Ağaç kesim çeşitleri de ebauchon (ağacın içi – dörtgen / beşgen) ve plateaux (ağacın dışı – kabuklu) olarak ikiye ayrılır. Ebauchon bloklar daha çok torna vb makine kullanacaklar tarafından tercih edilir. Plateaux ise, bloğun genellikle düz damarlı (straight grain) olmasından dolayı el yapımı için daha çok tercih edilir. Ancak çatlak ve boşluklarla karşılaşma ihtimali nispeten daha yüksektir; blok halinde iken belli olamayabilir ancak ağacı oydukça ortaya çıkabilir.

Advertisment

Temel Ekipmanlar (Hazır briar blokları eksiksiz bir pipo haline getirmek için ihtiyacınız olacaklar)

Birkaç pipo yapmadan çok pahalı ekipmanlara yatırım yapmamanızı tavsiye ediyoruz.

  • Değişken devirlerde çalışabilen elektrikli el motoru (Dremel’i özellikle tavsiye ederiz. Sadece pipo yapımı için değil, diğer işleriniz veya ilerideki farklı hobileriniz için de kullanabilirsiniz. Doğru uçları doğru işlerde kullanmayı öğrendiğinizde ve bu makine üzerinde pratiğinizi geliştirdiğinizde oldukça zaman kazandırdığını göreceksiniz.)
  • El motorunda kullanılacak, ihtiyacınıza göre çeşitli boylarda ince / kalın kumlu zımparalama, kesme , ağaç oyma ve polisaj / cilalama uçları (Dremel’in kendi üretimi olan uçlar yeterli olacaktır. İnternet üzerinden satış yapan hırdavatçılarda rahatlıkla bulabilirsiniz. Ör: e-hirdavat.com).
  • İnce şekillendirmeler için çeşitli boyutlarda eğeler
  • Kaba kesimleriniz için kıl testeri veya muadili aletler
  • Şekillendirme bittiğinde yüzeyi pürüzsüzleştirmek için kullanacağınız çeşitli kumlarda zımparalar (100, 200, 320, 400, 600, 1000 …)
  • Piponuzu renklendirmeyi düşünüyorsanız: alkol bazlı deri boyası veya kendi yapacağınız toz boya / alkol karışımı
  • Cilalamak için kullanılacak tripoli veya muadili bir ürün (Türkiye’de Edding markasının “mobilya tamir mumu” olarak sattığı ürünü kullanabilirsiniz.)
  • Bitirişin pürüzsüz olması, daha parlak gözükmesi ve piponuzun dış etkenlerden koruması için Carnauba Wax. (Tedarik edilmesi bizim için oldukça zordu. Yalnızca Eminönü’nde / Tahtakale’de kimya malzemeleri satan dükkanlardan temin edebildik. Yumruğun yarısı kadar büyüklükte bir parçayı 10′larca pipoda kullanabilirsiniz. Çok almanıza gerek yok.)

Dizayn ve AR-GE Çalışması

Hazır blokların en büyük limitasyonu, tahmin edilebileceği gibi piponuzun temel şeklinin dışına çıkamamanızdır. Sapı eğik (bent) bir bloktan “billiard” pipo oluşturamazsınız. Ortaya çıkarmak istediğiniz şekli bunu göz önünde bulundurarak karar vermelisiniz. Pipo şekilleriyle ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Aldığınız briar blok üzerinde işlem yapmaya, sonunda nasıl bir pipo ortaya çıkarmak istediğinizi bilerek başlayın. Unutmayın ki pipo yaparken stem girişi, tütün ve hava deliği üzerinde yapacağınız hataların telafisi veya tamiri imkansız olabilir. Bu nedenle başlangıçta planlı, sistematik ve yavaş ilerlemekte fayda var.

 

Piponuzun iç kısmının mühendisliği, içim kalitenizde en az bloğunuzun kalitesi kadar önemlidir ve içim kalitenizde büyük ölçüde belirleyicidir. Bloğunuzun tütün ve hava deliklerinin iyi delindiğinden emin olmak için, pipo sapından hızlıca üfleyerek ve havayı çekerek hava akımının bir engele takılıp takılmadığını anlayaiblirsiniz. Üflemeniz ve havayı çekmeniz sırasında ıslık benzeri ses geliyor veya hava deliğinin darlığından dolayı zorlanıyorsanız, uygun bir matkap ucuyla deliği deforme etmeden müdahale etmeniz gerekiyor.

 

Ayrıca, tütün haznenin en dibindeki delik, daima tütün çukurunun tam ortasında ve en sonunda olmalıdır. Yukarıda kalmış ise, piponun içindeki tütünün sonunu yakamazsınız, aşağıda veya çok dibinde ise de tıkanabilir, yanmaz veya kötü yanar. Keyif kaçırıcı bir durumdur. Sağdaki resimde doğru bir örneğini görebilirsiniz. Bu deliklerin düzgünlüğü aynı zamanda pipo yapanın (bu durumda sizin) ustalığını gösterir.

 

Delikleri delme işlemi pipo yapma sürecinizde çeşitli zamanlarda yapılabilir. Kimi ustalar delikleri en başta deler, kimileri ise –örnek Danimarkalı ustalar- sona bırakır. Ama hobi olarak pipo yapanlar, olası hataları telafi etmek daha kolay olacağı için en başta delmeyi (sırasıyla önce hava deliği, sonra tütün deliği) tercih ederler. Sonra delmenin avantajı, şekil konusunda sınırlayıcı olmamasıdır. Ağaca istediğiniz şekli özgürce verdikten sonra ona uygun delik delersiniz, fakat bu risklidir. Delikleri fazla kaçırmanızın telafisi yoktur. Hata yaparsanız bütün önceki emeğiniz çöpe gider. Önce delmeniz hata konusunda biraz daha toleranslıdır fakat şekil konusunda özgürlüğünüzü büyük ölçüde sınırlar.


Yazının devamı çok yakında…

Advertisment
Yazıyı paylaşın!
Bu yazı Genel, Nasıl Yapılır?, Pipo Bakımı, Pipo Tamiri, Pipo Türleri/Şekilleri, Pipo Yapımı, Türkiye'de Pipo Bulmak kategorisine gönderilmiş ve , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Yoruma kapalı.