Kısaca Lületaşı Minerali ve Lületaşı Pipolar

Advertisment

Lületaşı, genellikle yerin sığ yüzeylerinden çıkartılan, oldukça ender bulunan bir mineral. Jeolojik olarak lületaşı (sepiolit), magmatik kökenli serpantin mineralinin sedimenter kökenli dolomit ya da kireçtaşıyla, başkalaşım katmanlarında hidratlaşmasıyla oluşan, ayrışma ürünü bir kil mineralidir. Hafif olduğundan suda bile yüzer. Magnezyum, silikat ve demir ağırlıklı bir mineraldir.

Merak edenler için kimyasal bilgi: Formülü Mg4Si6O15(OH)2•6 H2O ve yoğunluğu 0.988 – 1.279 gr/cm3 değerleri arasında değişir. Mikroskopik irilikteki kristalleri düzensiz olarak bağlanmıştır. Çok ince gözenekli yumuşak, pürüzsüz bir dokuya ve beyaza yakın tonlarda bir renge sahiptir.

Eskişehir ilimiz lületaşı rezervlerinin en çok bulunduğu ve işlendiği yer olarak dünyaca ünlüdür. Sivrihisar’ın güneyinde Yenidoğan köyü bitişiğinde bulunan lületaşı (sepiolit) yatağı, dünyadaki sepiolit yatakları arasında en önemlilerinden biridir. MTA’nın (Maden Tetkik Arama Enstitisü) bu sepiolit yatağı ile ilgili araştırmasını buradan inceleyebilirsiniz.

Aynı zamanda bölgedeki lületaşı pipo sanatçıları ve üreticileri sayesinde çoğu piposeverin de bildiği turistik cazibe merkezlerinden birisi olarak zamanla tanınmıştır.

Advertisment

Türkiye’de lületaşı ekonomisi ile ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.


Lületaşı dünyada, Almanca deniz köpüğü (mineralin porlu yapısına ve yoğunluğunun az oluşuna ithafen) anlamına gelen “Meerschaum” ismiyle bilinmektedir. Yoğunluğunun uygunluğu sayesinde oymaya ve işlenmeye oldukça elverişlidir. Lületaşından, pipo haricinde çeşitli dekoratif ve figüratif objeler de yapılmaktadır. Türkiye’de, 17. yüzyılda insanların günlük hayatlarında kullandığı lületaşından nesneler ve araçlar yapılmıştır. Fakat lületaşı piponun ilk yapımı ve kullanımı 1725 – 1750 tarihleri aralığında olduğu söylenmektedir. Yani, gülkökü pipolar dünyada henüz bilinmez ve kullanılmazken, lületaşı ve toprak (clay) pipoların var olduğunu söyleyebiliyoruz.
Lületaşı mineralinin “porlu” yapısı, pipo tütününün içimi sırasında açığa çıkan elementleri ve nemi emme ve hapsetme özelliğine sahiptir. Aynı zamanda gülkökü pipolar gibi (briar) yanma sıcaklığı çok yüksektir. Bu nedenle istenen birşey olan kuru ve soğuk içimi sağlar. Gülkökü pipolardan farklı olarak her içimden sonra piponun dinlendirilmesi zorunlu değildir. Ancak, farklı tütünleri farklı pipolarda içme prensibine lületaşı pipolarda da uyulmalıdır.
Lületaşı pipolar içtikçe renk değiştirir. İlk satın aldığınızdaki oldukça açık diş rengi, içildikçe yerini bal sarısı / kahverengi arası bir renge bırakacaktır. Bu çoğu lületaşı pipo severe göre, eğer pipo doğru ve dikkatli içilmiş / kullanılmış ise “makbuldur”, istenen birşeydir ve piponun değerli gösterir. Hatta bu rengi bozmamak ve piponun cilasını korumak için, lületaşının gülköküne göre daha narin oluşu da göz önünde bulundurularak, bazı pipocular tarafından eldivenle içilir.

Lületaşı Pipo satın alırken dikkat edilmesi gerekenler

İyi bir lületaşı pipo çok ucuz değildir. 80 – 100 TL, harcamayı düşüneceğiniz minimum alt sınır olmalıdır. Çok ucuz olması piponun lületaşı bloğundan değil, preslenmiş lületaşı tozundan, hatta alçı katılarak yapılmış olma olasığını kuvvetlendirir. Tanınmış ve güvenilir satıcıların tercih edilmesi önerilir. Lületaşı bloğu, suya sokulduğunda batmaz. Bu test, satıcı tarafından izin veriliyorsa yapılabilir.
Lületaşı pipoları, koleksiyon amaçlı değil günlük içim için alan piposeverler genellikle surat, hayvan vb motifli ve çok ince işçilikle yapılmış olanları değil, dünyaca bilinen şekilleri (billiard, apple, bent, rhodesian vb.) tercih ederler.

Advertisment
Yazıyı paylaşın!
Bu yazı Genel, Nasıl Yapılır?, Pipo İçimi, Pipo Türleri/Şekilleri, Pipo ve Tütün Alışverişi, Türkiye'de Pipo Bulmak kategorisine gönderilmiş ve , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Yoruma kapalı.